Miedź w instalacjach wody pitnej

Decydujące znaczenie dla jakości wody w instalacjach wodociągowych ma rodzaj zastosowanego materiału instalacyjnego

Od tego, z jakiego materiału wykonane są instalacje, zależy charakter i intensywność zmian jakości wody, a także to,  jakie metody przeciwdziałania wtórnemu jej zanieczyszczeniu powinny lub mogą być podejmowane.

Przy doborze materiału należy zwrócić uwagę na jego odporność  na korozję i proces starzenia wraz z wiekiem instalacji. Ważne, by stosowany materiał nie zmieniał smaku i zapachu wody. Instalacje  powinny też zabezpieczać wodę pitna przed skażeniami mikrobiologicznymi, gdyż powierzchnie wewnętrzne instalacji mogą być miejscem namnażania się bakterii chorobotwórczych i pasożytów. W ostatnich latach poświęca się szczególną uwagę zagrożeniom związanym z rozwojem bakterii z rodzaju Legionella, które są przyczyną groźnej choroby zwanej legionelozą, objawiającej się zapaleniem płuc lub chorobami grypopochodnymi. Jest ona  szczególnie niebezpieczna dla osób  w podeszłym wieku  i zmniejszonej odporności na choroby. Do wykonywania instalacji wody pitnej powszechnie stosuje się miedź. Miedź jest bakteriostatyczna, zapobiega rozwojowi bakterii oraz nie zmienia smaku i zapachu wody. Istotną  zaletą instalacji wody pitnej z miedzi jest możliwość przeprowadzenia dezynfekcji termicznej w temperaturach większych od 70°C w czasie kilkunastu minut, w celu zwalczenia bakterii, bez żadnych negatywnych skutków dla trwałości instalacji.

Zgodnie z obowiązującymi wytycznymi istnieją trzy kryteria, które powinna spełniać woda płynąca przez instalacje z rur miedzianych:
- odczyn pH > 7,
- zawartość jonów azotanowych mniejsza od 30mg/l,
- stosunek zasadowości ogólnej do jonów siarczanowych większy od 2.
Wszystkie te kryteria spełnia większość  zakładów wodociągowych. Jedynie w niektórych rejonach podgórskich woda o zbyt wysokiej zawartość siarczanów nie spełnia trzeciego kryterium.

Do wykonywania instalacji wodnych używa się rur miedzianych instalacyjnych wyprodukowanych zgodnie z normą PN-EN 1057. Określa ona wymagania, jakie musi spełniać rura, m.in. skład chemiczny, własności mechaniczne, wymiary i tolerancje, jakość i czystość powierzchni. Od rur, łączników i lutów wymagany jest Atest Higieniczny wydany przez Państwowy Zakład Higieny. Stosowanie rur miedzianych w instalacjach wody pitnej łączy się jednak ze spełnieniem dodatkowych warunków:

  • Minimalna grubość ścianki rury miedzianej nie może być mniejsza niż 1 mm.
  • Zaleca się  stosowanie łuków zamiast  kolanek.  Łączy się to z prędkościami przepływu. Drobinki zawarte w wodzie zarysowują kolanka, zdzierając ochronną warstwę tlenkową. Warstwa odbudowuje się, pobierając tlen z wody i miedź z przewodu. Kolejne zarysowania prowadzą do perforacji. Prędkości przepływu ograniczone są do 1 m/s w poziomach i 2 m/s w podłączeniach punktów czerpalnych. Większe prędkości powodują w miedzi korozję erozyjną.
  • W celu ochrony instalacji przed zdzieraniem tlenkowej warstwy ochronnej przez zanieczyszczenia (piasek i inne cząsteczki stałe) obowiązkowo należy instalować filtr mechaniczny o zdolności zatrzymywania cząstek większych niż 80 μm. Filtr wymaga obsługi i płukania, gdy wzrastają opory przepływu.
  • Poszczególne odcinki instalacji łączy się za pomocą lutowania miękkiego, gdy średnica rury jest mniejsza niż 28 mm. Dla średnic większych stosuje się lutowanie twarde. Alternatywną metodą łączenia jest zaprasowywanie.
  • W przypadku konieczności użycia różnych materiałów  bardzo istotne dla trwałości instalacji jest prawidłowe ich stosowanie. Niedopuszczalne jest stosowanie rur lub urządzeń ze stali ocynkowanej za przewodami miedzianymi (idąc w kierunku przepływu wody). Woda niosąca jony miedzi powoduje przyśpieszoną korozję wżerową stali ocynkowanej

Zawartość jonów miedzi w wodzie pitnej w granicach od setnych części mg/l do kilku mg/l Cu 2+ ma wpływ na właściwości zdrowotne.  W Polsce rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi określa, że woda do picia z instalacji miedzianych nie powinna zawierać więcej niż 2 mg Cu 2+/l. Miedź jest niezbędnym do życia pierwiastkiem śladowym, składnikiem wielu ważnych enzymów. Jej niedobór w diecie może być przyczyną wielu chorób. Jony miedzi zawarte w wodzie pitnej płynącej w instalacji z miedzi mogą być dodatkowym źródłem zaopatrzenia w ten pierwiastek. Ponadto jony miedzi zabezpieczają instalacje przed rozwojem bakterii z rodzaju Legionalla  i innych pasożytów.

Instalacje z miedzi charakteryzują się długim czasem eksploatacji, który sięga nawet około100 lat. Warunkiem jest jednak właściwe zaprojektowanie i eksploatacja instalacji, które zapewnią trwałość i niezniszczalność warstwy tlenków zabezpieczających przed dalszym utlenianiem się miedzi.  

Share >